Một loạt thay đổi trong giao dịch chứng khoán từ 1/8

Thông tư 74 vừa được Bộ Tài chính ban hành đã hợp thức hóa nhiều nghiệp vụ vốn được nhiều nhà đầu tư chờ đợi từ lâu như giao dịch ký quỹ, mua bán trong phiên, mở nhiều tài khoản…

Hầu các nghiệp vụ kể trên vốn đã được nhà đầu tư và các công ty chứng khoán sử dụng “chui” từ lâu. Tuy nhiên, sự ra đời của một văn bản của cơ quan quản lý, nhằm hợp thức hóa các giao dịch này vẫn được thị trường chờ đợi. Đây cũng được xem là cơ sở pháp lý đầu tiên giúp giải quyết khi xảy ra tranh chấp, vốn thường xuyên xảy ra, giữa các bên liên quan, thay vì tình trạng “tù mù”, rất khó phân xử như hiện nay.

Những giao dịch như ký quỹ, mua bán trong phiên, mở nhiều tài khoản... vốn đã được nhà đầu tư và công ty chứng khoán và nhà đầu tư thực hiện từ lâu. Ảnh minh họa: Hoàng Hà

Thay đổi đáng chú ý đầu tiên của Thông tư 74 là việc cho phép nhà đầu tư được thực hiện giao dịch ký quỹ (mua cổ phiếu, trái phiếu có sử dụng tiền vay của công ty chứng khoán, đồng thời sử dụng số chứng khoán đó hoặc chứng khoán khác sẵn có trong tài khoản để cầm cố).

Để thực hiện giao dịch ký quỹ, nhà đầu tư phải mở một tài khoản ký quỹ, tách biệt với tài khoản giao dịch thông thường. Các công ty chứng khoán có trách nhiệm công bố danh sách những chứng khoán được phép giao dịch ký quỹ cho khách hàng của mình. Riêng tỷ lệ ký quỹ (mức tiền khách hàng được phép vay tối đa so với số tiền hoặc chứng khoán cầm cố) sẽ được Ủy ban chứng khoán quy định trong các văn bản hướng dẫn trước 1/8.

Một thay đổi khác cũng được chờ đợi tại Thông tư 74 là việc cơ quan quản lý cho phép nhà đầu tư mở nhiều tài khoản giao dịch. Đương nhiên, những tài khoản này vẫn không được phép mở tại cùng một công ty chứng khoán (trừ trương hợp tài khoản thường và tài khoản ký quỹ). Đồng thời, nhà đầu tư sẽ phải kê khai các tài khoản hiện có khi mở tài khoản giao dịch thứ 2 trở đi.

Kể từ 1/8, nhà đầu tư cũng sẽ được phép cùng mua và bán một loại chứng khoán trong ngày. Tuy nhiên, khách hàng chỉ được phép mua (bán) chứng khoán nếu lệnh bán (mua) trước đó của chứng khoán cùng loại đã được khớp xong.

Tuy nhiên, nhà đầu tư vẫn có thể thực hiện giao dịch bán, sau đó mua lại ngay chứng khoán đã bán (bán-mua) nếu có sẵn tiền trong tài khoản, hoặc sử dụng dịch vụ ứng tiền trước của các công ty chứng khoán. Ngược lại, giao dịch mua - bán chỉ có thể thực hiện khi nhà đầu tư có sẵn chứng khoán trong tài khoản.

Ngoài ra, một quy định cũng rất đáng chú ý khác tại Thông tư 74 là việc nhà đầu tư (cá nhân hoặc tổ chức) có thể ủy quyền cho một tổ chức khác (công ty chứng khoán hoặc ngân hàng lưu ký giao dịch thay). Tuy nhiên, để tránh các trường hợp gian lận, thông đồng như đã xảy ra trong thời gian trước, thủ tục ủy quyền tương đối phức tạp, đặc biệt là với nhà đầu tư cá nhân.

Cụ thể, việc ủy quyền cho cá nhân yêu cầu phải có xác nhận của địa phương hoặc công chứng, nêu rõ phạm vi ủy quyền. Người được ủy quyền không được giao dịch với chính họ hoặc một người khác mà họ cũng được ủy quyền. Nhân viên công ty chứng khoán cũng không được phép nhận ủy quyền của nhà đầu tư.

Nhật Minh